الهیات اصلاح شده نظامند، کاتولیک و انجیلی است- بخش دوم


در بخش پیشین در آغاز بررسی و تشریح خداشناسی اصلاح شده(Reformed)، به این مسئله اشاره کردیم که این خداشناسی خدامحورانه است و اینکه این الهیات توجه و اهمیت بسیار زیادی بر چگونگی و کیفیت شناخت ما از خدا می دهد. در این مقاله به نکات دیگری که الهیات اصلاح شده را از دیگر خداشناسی های موجود در کلیسای مسیح متمایز و متفاوت می سازد خواهیم پرداخت و از نزدیکتر آن را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

یکی از شاخصه های مهم الهیات اصلاحات نظامند بودن آن است. البته در دورانی در تاریخ کلیسا زندگی می کنیم که واژه الهیات و نظام در آموزه های مسیحی چندان محبوب و پذیرفته نیست. بخاطر پیش فرضهای نادرست و بعلت ناآگاهی ها و شاید هم کم کاریهایی که کلیسا در آموزش این بخش داشته است، الهیات و نظام در خداشناسی تبدیل به واژه مترادفی برای عقلگرایی، عدم توکل به روح القدس و تلاشهای انسانی شده است. اینگونه پیش فرضها ناخودآگاه ایماندارن را بر آن می دارد که با واکنشهای تند در بین ایمان خود و الهیات فاصله ای ایجاد کنند، فاصله ای که خود نادانسته و بدون توجه برای ارائه دیدگاههای خویش از کلام، پیموده و از این مرز فرضی تجاوز نموده ، آن را نادیده می انگارند.

شاید یکی از دلایلی که چنین حساسیت شدیدی در برابر الهیات نظامند وجود دارد، سوء استفاده افرادی بوده است که سعی بر این داشته اند که ساختار فلسفی و الهیاتی مشخصی را، ساختاری که لزومآ برگرفته از کلام نمی باشد، به صفحات کتاب مقدس اهمال کرده آن را وارد متون کلامی بکنند که با چنین الگویی هم سو نمی باشد. به نوعی تاویل کتاب مقدس را نادیده گرفته، ناشیانه کلام خدا را با چهارچوب و ساختار فکر خودشان شکل می دهند.

باید توجه داشته باشیم که الهیات نظامند، و آموزه های سامان یافته در تاریخ کلیسا امری غریب و ناآشنا نبوده است. هر چند ساختاری که امروز در مطالعات خداشناسی خود رعایت می کنیم به مراتب پیشرفته تر و منظمتر از آنچه در گذشته پدران کلیسا بکار می بردند می باشد، اما آموزه های کتاب مقدس در طی تاریخ در چهارچوبی منظم در کنار هم قرار گرفته، کلیسا سعی بر فهم تصویر بزرگتر و جامع کلام و تعالیمش را داشته است.

این نوع نظامند اندیشدن تنها مختص به خداشناسی نیست بلکه یک دانشمند و پژوهشگر در زمینه ها علمی نیز برای درک و فهم و بکارگیری صحیح داده های علمی، نیاز به سامان بخشیدن به کشفیات و داده های خود دارد تا تمامیت و ارتباط آنچه را که می داند در نظم و انسجام به هم بپیوندد. الهیات اصلاح شده نیز از این قانون مستثنی نمی باشد و خداشناسان نیاز دارند تا حقایق کلام را که بصورت پراکنده در بطن تاریخ در طی زمان از طریق حوادث و وقایع بر ما مکشوف شده است را، در انسجام و پیوستگی درک کنند.

تمام آموزه های کتاب مقدس به نوعی به هم پیوسته و مرتبطند. آموزه تثلیث جدا و منفک از آموزه شخص مسیح قابل توضیح و درک نمی باشد. آموزه شخص مسیح ارتباط بسیار مستقیمی به آموزه فدیه بشر، و آن نیز ما را به آموزه نجات رهنمود می سازد. زیبایی الهیات مسیحی حقیقت واحدی است که در ابعاد مختلف به گونه های متفاوت بر ما آشکار شده و خدا از این راز الهی اینگونه پرده برداری کرده است.

بنابراین هنگامی که می گوییم الهیات اصلاحات نظامند است منظور ما این نیست که بر آن هستیم که سیستمی مشخص و ساخته شده افکار و فلسفه انسانی را وارد کتاب مقدس بکنیم، بلکه ما در صدد یافتن آن ساختاری هستیم که کتاب مقدس بر آن بنا شده و مکاشفه بر اساس آن بر ما فاش شده است.

نکته ظریفی که باید در این میان بدان توجه داشت این است که تمامی فرقه های راستین مسیحی به آنچه کتاب مقدس در مورد خدا به ما می آموزد باورد دارند. همگی باور داریم که خدا نادیدنی است، خدا روح است، خدا لایتغییر است، او دانای مطلق، قادر مطلق و نیکوی مطلق، حاکم مطلق است. به یک معنی همه ما دارای یک اعتراف و باور واحد می باشیم و الهیات اصلاح شده با سایر فرقه ها و شاخه های مسیحیت تفاوتی ندارد اما به معنی دیگر الهیات اصلاح شده در مورد آموزه خدا تفاوت فاحشی دارد. شاید این گفته با خود در تناقض می باشد. ممکن است این گفته برای بسیاری غریب و عجیب بنظر رسد اما پس از وارد شدن به مباحث الهیاتی و گفتگوهای عمیقر در آن خصوص متوجه خواهیم شد که گروهی برای پشتیبانی از آموزه های مشخص بسادگی آموزه های مربوط به ذات خدا را تغییر داده با دیدی متفاوت به آن می نگرند.

بنظر می رسد واژه های یکسان می باشد اما معنی و پیش فرضیهایی که از تعاریف آنها داریم گاهأ متفاوت بوده در نتیجه مباحثات، گفتگوها و اندیشه ها را به جهات کاملآ متفاوتی هدایت می کند. همه ایمانداران به حاکمیت مطلق خدا باور دارند و همه به اینکه خدا حاکم جهان است و در اقتدار کامل دنیا را اداره می کند معتقد هستند، اما هنگامی که مبحث برگزیدگید و آموزه فیض به میان می آید، متوجه می شویم که معنی و تعاریفی که از آموزه حاکمیت خدا در اذهان وجود دارد با هم تفاوت بسیاری دارند. آیا هنگامی که در مورد دانش مطلق خدا صحبت می کنیم منظور ما این است که خدا همه چیز را پیش از اتفاق آن می داند چون این قابلیت را داراست یا اینکه او همه چیز را می داند چون خود همه چیز را تقدیر می کند؟ رابطه دانش مطلق با حاکمیت مطلق خدا چیست؟ پیش فرضها و تعاریف در بسیاری از موارد یک نمی باشند.

اساس دانش الهی ما در الهیات اصلاح شده خدا می باشد. دانش خدا مرکز و محور درک آموزهای دیگر است. آموزه خدا است که سایر آموزه های مسیحی را در ارتباط با خود و سایر باورها مسنجم نگاه می دارد. این نظم در خداشناسی آنگونه باید باشد که ذات و شخصیت خدا را مخدوش نسازد بلکه باعث جلال وی گردد. رعایت چنین الگویی هماهنگی و انسجام افقی آموزه ها را (ارتباط آموزه ها با یکدیگر)  نیز امکان پذیر می سازد.

نه تنها الهایت ریفمورد نظامند است بلکه الهیات اصلاح شده کاتولیک است؟

منظور چیست؟ می دانیم که نهضت پروتستان در برابر کلیسای کاتولیک و الهیات او متولد شد، اما بیاد بیاوریم که الهیاتی که در قرن شانزدهم در این مناظرات و مجادلات الهیاتی مطرح شد، خداشناسی و آموزه هایی نبود که در آن قرن افرادی مثل لوتر اختراع کرده و به بازار اندیشه ها ارائه داده باشند. این نهضت اصلاحات بود و نه انقلاب. تلاشی بود برای بازیافت ایمان تاریخی که رسولان به ما انتقال داده بودند. بنابراین کلیساهایی که از قلب این نهضت به پا خواستند باورهای کاتولیک به معنی جامع، که از زمان رسولان در طی تاریخ کلیسا تعلیم داده شده بود را پذیرفتند.

هنگامی که در مورد کاتولیک بودن الهیات اصلاح شده صحبت می کنیم به این معنی است که با الهیات لوترن، مدتیستها، اپیسکوپلیان و سایر قرقه های راستین مسیحی، در هسته مرکزی که اعتقاد کلیسای کاتولیک و جامع است مشترکند و همگی به اصول اساسی ایمان مسیحی معترفیم.

اما واژه دیگری که الهایت اصلاح شده را تشریح می کند، انجیلی است.تمام الهیات اصلاح شده، انجیلی است. آنانی که انجیلی هستند کاتولیک هستند، همه آنانی که کاتولیک هستند انجیلی نیستند. ما با سایر برادران و خواهران پروتستان انجیلی هستیم.  البته معنی انجیلی در زمان معاصر تغییر پیدا کرده است و معنی نخستین و اصلی آن را ندارد. در طی است سالیان بسیار از واژه های کلاسیک ایمان مسیحی در نهضت کیساهای کاریزماتیک گم گشته و معنایی تازه ای را دریافت کرده است

واژه انجیلی زمان اصلاحات بوجود آمد و به اصلاحگران بخشیده شد. چون اصلاحگران با تکیه بر آموزه عدالت بر اساس ایمان که در حقیقت جنگ اصلی آنها با کلیسای کاتولیکی که این تعلیم را رد می کرد، انجیل را (خبر خوش) یعنی عادل شمرده شدگی بر اساس ایمان بر کار مسیح را بازیافت می کردند. به عبارت دیگر بحث در مورد عادلشمرده شدگی بر اساس ایمان در واقع مجادله ای بر سر معنی حقیقی انجیل بود. اصلاحگرایان خود را انجیلی می نامند به این معنی که پیرو آنچه که لوتر بر سر آن جنگید می باشند یعنی آموزه پارسا شمرده شدگی بر اساس ایمان را تایید می کنند.

البته پس از پذیرفتن این موضع، سنتها و فرق مختلفی از آن هم نشات پیدا کرده و به شاخه های گوناگونی هم مجزا شدند. اما همه این  هسته اصلی انجیل را پذیرفتند. شقاقها بر روی مسائلی چون رهبری کلیسا، عشاء ربانی، تعمید آب و غیره بوجود آمد.

هنگامی که می گوییم که یک شخصی لوترن است، به این معنی است که او انجیلی است، کاتولیک است و دارای اعتقاد مشخصی است که فقط مختص لوترنها است و همینطور هم وقتی در مورد الهیات اصلاح شده صحبت می کنیم، می گوییم که الهیات ریفورد انجیلی، کاتولیک است و البته دارای آموزه هایی است که فقط در این خداشناسی بر آنها تاکید می شود که در اعتقادنامه وست مینیستر، اعتقادنامه هایدلبرگ، اعتقادنامه بلجین به آنها اشاره شده است. ما باید متوجه باشیم که وقتی در مورد الهیات ریفمورد صحبت می کنیم تنها صحبت ما پنج نکته کالونیزم و یا آموزه امنیت ابدی و یا برگزیدگی نیست بلکه الهیات اصلاح شده خداشناسی بسیار غنی و زیبایی است که در بخشهای بعدی به آن بیشتر خواهیم پرداخت.

ادوین کشیش آبنوس – نوامبر 2010

8 دیدگاه برای “الهیات اصلاح شده نظامند، کاتولیک و انجیلی است- بخش دوم

  1. خوبه خوشحالم که بعد از مدت ها این سایت افتتاح شد فقط به نظرم یه خورده این موضوعات پیوند بیشتری باهم داشته باشن بهتره

  2. درود و برکت خداوند بر شما

    بسیار عالی است و تقاضای مقالات بیشتر از شما داریم برادر ادوین عزیز

    فیض خداوند با شما

  3. با درود .مطالب شما خیلی پر مفهوم میباشد بنظر میرسد که سعی در انتقال سریع ان دارید .من فکر میکنم بیشتر باید در جملات تعمق شود .به نظر میرسد بیشتر در حال اطلاع رسانی هستید برای همین پیشنهاد میکنم متنها را ساده تر کنید .مثلا من مفهوم دقیق (ما در صددیافتن ساختاریهستیم که کتاب مقدس بر ان بنا شده )را نمیفهمم.همچنین اگر بجای کلمه مکاشفه از روشنگری ما استفاده شود درست و منطقی میباشد.از کوشش شما حمایت کامل میکنم و به اینکه دانشجوی اگلزیای اینرنتی شما هستم میبالم .بارش ایسا مسیح بر روح شما همیشه ببارد!

  4. Salam Edwin jan ye mozooee zehne mano mashghool karde lotan be man dar en mored komak konid, bebinid man taze daram az tarighe maghalate shoma ba elahiyate reformed ashna misham va kheili baram jalebe albatte hanooz kheili kam azash midoonam chon akharin maghalee ke az shoma dare en mored khondam maghaleye elahiyate reformed katolik va enjili hast az site https://edwinabnous.wordpress.com bood. Va lotfan be man begid ke atelaate bishtar dar morede en elahiyat ro az koja mitoonam be zabane farsi tahayye konam va age khodeton ham maghaleye digee dar en mored neveshtid adresesh ro baram benvisid. Soale man en hast ke agar ma migim ke ashkhas be vasileye feize khoda entekhab mishan va nejat peida mikonan , pas taklife kasani ke entekhab nemishan chi hast ? pas onjaee ke kalam mige to eman biyar ta khodet va khanevadeat nejat peida konid chi hast? Aya doaye ma baraye nejate khanevadamon bi fayede hast? Age are pas chera masih goft har che ke dar name man az pedar bekhaid beheton mide, ya dar more de doaye motahed ke har che 2nafar dar moredesh motahed beshan beheshon dade mishe?!
    Rasti mikhastam dar kelashaye shoma ke 1shanbe ha 10 shab hast dar online kelisa sherkat konam che kar bayad bokonam va forme sherkat dar kelisaye enterneti ro az koja bayad peida konam chon tooye site gashtam o peida nakardam,
    Kheili mamnoonam az vaghti ke gozashtid va emaile mano khondid va merccc az javabeton .khodavand barkateton bede.

    • سلام شارون عزیز
      ممنون هستم برای توجه شما به مقالات و خدا را شکر میکنم که با دقت این حقایق کتاب مقدسی را مطالعه میکنی
      من تا به حال چهار مقاله در این زمینه دادم که البته مقالات دیگری هم در این دو چهار مقاله وجود دارد که به دلایلی آنها را در وب لاگ نگذاشته ام. این چهار مقاله به ترتیب با عناوین الهیات ریفومرد چیست؟ یک و دو یعنی خدا محور بودن آن و کاتولیک و انجیلی بودن نام گذاری شده است و دو مقاله بعدی با نام تباهی کامل یک و دو عنوان پذیرفته است
      اگر مایل به شنیدن دروس صوتی این مقالات هستی که بصورت وسیعتر بیان شده است از این لینک استفاده کنید
      الهیات ریفومرد چیست؟
      پرسشی که مطرح نمودید بخشی است که هم اکنون در حال تهیه آن هستم
      به نام برگزیدگی بالاشرط
      اما برای درک درست این بخش که بزودی آماده خواهد شد لازم است شما تباهی کامل را (بخشهایی که در وب سایت و وب لاگ وجود دارد بعلاوه بخشهایی که بزودی در ادامه همین آموزه اضافه خواهم کرد) بخوانید و بشنوید
      این بخشها زیر بنایی را برای فهم بهتر بخش برگزیدگی تهیه خواهد کرد
      کمی به من فرصت بدهید تا این مقالات را که پاسخ وسیعتری به پرسشش شما است را روی وب لاگ پست کنم
      خداوند برکتتان بدهد
      ادوین

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s