الهیات اصلاح شده خدا محور است – بخش اول


در دورانی زندگی می کنیم که بسیاری از  کلیساها تمایل چندانی به تعهد به ساختاری نظامند از الهیات، که مجموعه آموزه های مسیحی را تعریف کند و آنها را تعلیم دهد نشان نمی دهند. معمولآ کلیسا بدلیل مدیریت و شبانی مستقل و منفک از سیستم شورایی، دارای چهارچوب مشخص و آموزه های معین در رابطه با خداشناسی خود نبوده هر معلم، شبان و مسئول کلیسا به تنهایی بنابر فهم و قابلیت خود، تلاش در تعلیم کتاب مقدس و استخراج حقایق کلام خدا می کند. جماعت ایمانداران هم که برای دریافت خوراک روحانی و دانش خداشناسی وابسته به معلم و شبان در کلیسا هستند، معمولا نادانسته بدون تمییز و تشخیص تعالیم ارائه شده آنچه که در کلیسا بیان می گردد را بدون چون و چرا می پذیرند. پس از اینکه ایشان مدتی در ایمان سپری کرده و فرصتی برای کسب دانش الهی می یابند، متوجه می شوند که تمام تعالیمی را هم که شنیده اند، آموزه های راست دینی نبوده و ضعفهای اعتقادی جدیی در باورها و تعالیم کلیسا وجود دارد. معتقد هستم که باید از همین آغاز، زمانی که هنوز در ابتدای راه هستیم و زمانی که کلیسا جوان است پایه خداشناسی کلیسا را درست بنهیم، در غیر اینصورت این عمارت کج بالا رفته، ویرانی آن عظیم خواهد بود.

در کنار تلاشی که در طی نگارش این سری مقالات برای آشنایی بیشتر کلیسا با خداشناسی کتاب مقدسی گشته است دلیل دوم روشنگری است. پاسخ به اتهامات و معرفی الهیات اصلاحگران به جامعه ایرانی، یکی دیگر از اهدافی است که در طی این دروس دنبال خواهد شد. چندی پیش کتابچه ای بدستم رسید که بر علیه الهیات اصلاح شده (Reformed) بنگارش در آمده بود . نویسنده آن یکی از کشیشان ایرانی داخل کشور بود که البته نحوه نگارش و روحیه زیبایی که در ارائه نظرات خود داشت باعث خشنودی بنده گردید. وجود کتابها و مقالاتی نظیر این که بر علیه الهیات تاریخی کلیسا  می باشند، نیاز به ارائه پاسخهایی در این رابطه را الزامی می کند. هرچند مطالب این سلسله مقالات پاسخ مستقیم به انتقادات وارد شده در کتابچه مذکور نخواهد بود زیرا که قصد این است تا بنوعی عمیقتر به این مسائل پرداخته شود. افزون بر آن الهیات اصلاح شده بسیار گسترده تر و عمیقتر از آنچه که در این کتابچه ذکر گشته است می باشد و همچنین مرجعی که در این کتاب استفاده شده است نماینده شایسته و مقتدر الهیات اصلاح شده نبوده و مقصود بنده دفاع از نوشته های چارلز استنلی نیست.(انتقادات این کتابچه بر اساس کتابی نوشته چارلز استنلی تحت عنوان»آموزه امنیت ابدی» می باشد.) در مناظرات الهیاتی و انتقاد جهانبینی، شایسته است که منتقد از منابع و مراجع موثق در  راستای بیانات خود استفاده کند که البته بنظر می رسد که این کتابچه بجهت حجم محدود خود قصد چنین کاری را نداشته است.

انسان موجودی مذهبی است. کالوین در کتاب خود اصول اساسی اعتقادات مسیحی می گوید که انسان بطور غیرقابل درمانی مذهبی است[i]. البته منظور کالوین این نیست که خداشناسی و پرستش آدمی در هر شرایط مطابق اصول کتاب مقدسی و  یا مقبول خدا است. درون انسان ندایی وی را متوجه خالق، موجودی ماورالطبیعه می کند که او را وا می دارد تا این خدا را بپرستد. بعضی ها او را خدا می خوانند، برخی الله، گروهی طبیعت،  بعضی ها ارزشهای اخلاقی و  گروهی نیز  بت را خدا می دانند. اما با وجود تمام تنوعی که در مذاهب و ادیان وجود دارد، نقطه مشترک، وجود معبودی است که در برابر او سر تعظیم فرود می آوریم.

زمانی نیز که خدا قوم اسرائیل را برای پرستش و متابعت خواند، اسرائیل تنها قومی نبود که دارای مذهب بود. اقوام بت پرست همسایه نیز به نوعی به کیش و آیین خود معتقد بودند.اما خداشناسی و مذهب ایشان با آنچه قوم اسرایل بدان معترف بود تفاوت اساسی داشت.

تفاوت بنیادی خداشناسیی که دنیا معرفی می کند با خداشناسی مسیحی بسیار است. در جهانبینی دنیا ، خداشناسی theology  زیر مجموعه انسان شناسیanthropology   قرار گرفته، این انسان است که به مذهب خود معنی و جهت داده، خدای خود را تعریف می کند. اصول پرستش و چهارچوب اعتقادی از بالا نازل نمی گردد بلکه این عابد است که موازین را وضع و قوانین را طرح می کند.  چنین ترتیبی در ایمان مسیحی جایگاهی ندارد زیرا که این انسان شناسی است که تحت مجموعه خداشناسی قرار گرفته توسط خدا تعریف می گردد. کالوین در همان کتاب[ii] خود می گوید که هرچند خودشناسی و خداشناسی به هم مرتبطند و  مطالعه «خود» سرانجام ما را متوجه «خدا «می گرداند، اما خداشناسی مبدا و نقطه آغازین ما است. تاریخ مسیحیت، الهیات را به عنوان ملکه علوم معرفی کرده است، این دانش در مورد خدا است که نور معرفت را به ابعاد مختلف زندگی انسان تابانده او را حکیم می گرداند و اگر دانش ما نادرست و نور ما تاریکی باشد مانند این است که قطب نمایی خراب را برای جهت یابی بکار گرفته ایم.

به همین جهت برای یافتن مسیر صحیح و کسب دانش، لازم است به مرجعی قابل اعتماد رجوع کرد: کتاب مقدس

کلیسا در طی تاریخ، کتاب مقدس را مرجع و منبع مکاشفه خاص خدا دانسته آن را برای تعلیم و آموزش جماعت و رشد روحانی و پرورش بکار گرفته است. به همین خاطر کتاب مقدس نامهای گوناگونی را در جماعت ایمانداران دریافت نموده است. کلام خدا، صدای خدا و نفس خدا از جمله القابی است که کتاب مقدس بدان مشهور است.

آنچه در این کتاب یافت می شود نتیجه تفکرات و تحوالات اندیشه انسان نبوده بلکه پرده برداری الهی از ذات باری تعالی است. پولس رسول نیز هنگامی که در رساله خود به رومیان از آن به عنوان انجیل خدا یاد می کند به همین باور است. او می گوید:

رومیان ۱: ۱

«پولس، غلام عیسی مسیح و رسول خوانده شده و جدا نموده شده برای انجیل خدا»

این انجیل حاصل ترشحات فکری و نتیجه تعقلات انسانی نبوده بلکه تنویر روحانی و کشف آسمانی است که خدا به انسان هدیه نموده است. در کنار کتاب مقدس که مرجع اصلی و نخستین استخراج حقایق الهی است تاریخ نیز مکانی دیگر است که شایسته توجه می باشد. بررسی تاریخ کلیسا، سنجش اعتقادات مردان خدا، کلیسا را در راستای مقاومت با بدعتها تجهیز کرده هشدارهای لازم و آگاهی های مورد نیاز را به دانش آموزان کلام خدا می بخشد. کلیسا نیاز دارد تا آثار مردان خدایی چون آگوستین، طوماس آکواینس، مارتین لوتر، کالوین، کارل بارت، جاناتان ادواردز، ویتفیلد را مطالعه کرده از نحوه تعلیم و طرز فکر و برداشت این افراد از کلام خدا آگاه باشند. کلیسا در تمامیت خود به عنوان بدن است که می تواند جهت صحیح  و مسیر سالم را دریافت کند. سر تمام بدن را هدایت میکند و بدن با هم در هماهنگی و در یک جهت مشخص حرکت می کند . به همین خاطر است الهیات ریفورم به تاریخ کلیسا اهمیت زیادی داده و خود را از کلیسای جامع منفک و جدا نمی داند. عدم آشنایی و آگاهی از تاریخ کلیسا شخص را محکوم به تکرار تاریخ می کند.

آیا از ابزار لازم که بخششهای خدا به کلیسای خود است در امانت بهره می جوییم؟ آیا می توان خود را بی نیاز از یاری دیگران و آموزشهای نظامند کلیسا دانست؟ صرف خواندن نام خدا و ادعای باور به آموزه های کتاب مقدس و قرائت آیاتی از آن ،الهیاتی را کتاب مقدسی و راستین نمی گرداند. بسیاری از باورها و فرقه ها به نام مسیحیت، مدعیند که حامل کلام خدا می باشند. اما میزان ما در سنجش آنها چیست؟

آیا داستان کتاب خروج را در باب 24 بیا می آورید؟

در خروج 24: 15- 18 موسی به بالای کوه خوانده شده تا خدا را ملاقات کند. وی در این رابطه بی مانع و بی پرده در معرفت خدا غوطه ور بود. شاید خواننده گمان برد که موسی تنها شخص روحانی حاضر در جمع بود که شناختی از خدا داشت اما قوم اسرایل که مدتی پیش از مصر آزاد شده بودند، ملحد و بی خدا نبودند. خدا خود را به قوم اسرایل آشکار کرده و  نام خود را به آنها کشف کرده بود. آنها مسیحیان روز خود بودند. اما بنظر می رسد که در پذیرش و تعلیم این مکاشفه پر بهای الهی امانت، جایگاه چندان والایی نداشت.

«چون قوم دیدند که موسی در فرود آمدن از کوه تاخیر نمود، قوم نزد هارون جمع شده، وی را گفتند: برخیز و برای ما خدایان بسیار که پیش روی ما بخرامند، زیرا این مرد موسی، که ما را از زمین مصر بیرون آورد، نمی دانیم او را چه شده است.» (خروج 32: 1)

اسرایل هنوز هم قومی مذهبی بود اما با معبودی کاملا متفاوت و با خدایی کاملا کذب. خدایی را می پرستید اما خدای اسرائیل، خدای غیر بود، هنوز به رهاننده ای باور داشت اما رهاننده او گوساله ای طلایی بود.

«ایشان گفتند: ای اسرائیل این خدایان تو می باشند، که تو را از زمین مصر بیرون آوردند» (خروج 32: 4)

بله هنوز در خداشناسی ایشان بخشی از حقیقت نهفته بود و راستی بلکل رخت بر نبسته بود. آنها رستگاری خود را توسط خدا از مصر و بندگی بیاد می آوردند، اما تصویر، معرفت و دانش و تعریفی که از این نجات دهنده داشتند غرق در کذب و دروغ بود.

آن روز قوم اسرایل خدای خویش را تعریف کرد. هر گاه معبود توسط عابد تعریف گردد، رخت حاکمیت و قدرت از تن وی کنده شده، انسان بر تخت پادشاهی سلطنت می کند.

برای اجتناب و دوری از پیش فرضهای انسانی و آلایش کلام راستین خدا با کذب و ناراستی نیاز داریم تا در معرفت حقیقی خدا پیش  رفته، ریشه دوانده او را بستاییم. الهیات اصلاح شده این فرصت را به ما می بخشد که به این هدف نایل گردیم.

در مقالات آینده به ابعاد گوناگون این خداشناسی پرداخته به سیاحت مسیحی خود ادامه خواهیم داد.

ادوین کشیش آبنوس

نوامبر 2010


[i] Institute of Christian Religion – John Calvin

1 دیدگاه برای “الهیات اصلاح شده خدا محور است – بخش اول

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s